| Bir maddenin katı, sıvı ve gaz halleri
arasında geçişler yapmasına hal değiştirme denir.
Erime: Bir maddenin katı halden
sıvı hale geçmesine erime, erimenin meydana geldiği
sıcaklığa erime sıcaklığı denir.
Donma: Bir maddenin sıvı halden katı hale geçmesine
donma, donmanın meydana geldiği sıcaklığa donma
sıcaklığı denir.
Kaynama: Bir maddenin sıvı halden gaz hale geçmesine
kaynama, kaynamanın meydana geldiği sıcaklığa
kaynama sıcaklığı denir. Kaynama ile buharlaşma
aynı şey değildir. Buharlaşma her sıcaklıkta
olurken kaynama belirli bir sıcaklıkta olur. Kaynama
buharlaşmanın en yoğun olduğu andır.
Yoğunlaşma: Bir maddenin gaz halden sıvı hale
geçmesine yoğunlaşma, yoğunlaşmanın meydana
geldiği sıcaklığa yoğunlaşma sıcaklığı denir.
Süblimleşme: bir katının sıvı hale geçmeden
gaz hale geçmesine süblimleşme denir. Naftalin ve
tuvaletlerde kullanılan katı koku gidericiler buna
örnektir.
Hal değiştirme ısısı(L):
1gram maddeyi bir halden başka bir hale geçirmek için
ona verilmesi veya ondan alınması gereken ısıdır.
Eğer madde eriyorsa erime ısısı(Le),
kaynıyorsa kaynama ısısı(Lk) adını
alır.
Özısı(c): 1 maddenin 1gramının
sıcaklığını 1°C değiştirmek için ona verilmesi
veya ondan alınması gereken ısıdır.
Hal değişimi sırasında erime ve kaynama noktalarında
bir süre sıcaklık değişmez alınan ısı moleküllerin
arasındaki bağları çözmek için harcanır. Bu
noktalarda harcanan enerji aşağıdaki gibi hesaplanır.
Q = m.L
Q = ısı
m = kütle
L = Bu harlaşma yada erime erime ısı.
Hal değişiminde yukarıda anlatılan süre dışında
harcanan ısı enerjisi miktarı aşağıdaki formül ile
hesaplanır.
Q=m.c.?t
Q = ısı
m = kütle
c = öz ısı
?t= sıcaklık
değişimi
Hal Değiştirme İle İlgili
Özellikler:
1. Hal değiştirme süresince sıcaklık sabit
kalır.
2. Bir madde için ;
erime sıcaklığı=donma sıcaklığı
kaynama sıcaklığı=yoğunlaşma sıcaklığı
erime ısısı=donma ısısı
kaynama ısısı=yoğunlaşma ısısı’dır.
3. Her maddenin belirli bir basınç altında
belirli bir erime noktası vardır. Erime sırasında
hacmi artan maddeler de donma noktası basıncın
artmasıyla artar. Erime sırasında hacmi azalan
maddelerin donma noktası basıncın artmasıyla azalır,
yani daha düşük sıcaklıklarda donar. Buzun üzerine
basıldığında 0°C den daha düşük sıcaklıklarda
da erimesi buna örnektir.
4. Her sıvının belirli bir basınç altında
belirli bir kaynama noktası vardır. Basınç azaldıkça
kaynama noktası düşer. Çünkü kaynama buhar basıncı
ile dış ortam basıncın eşitlendiği anda başlar. Yükseklere
çıkıldıkça atmosfer basıncı azaldığından
kaynama noktası düşer.
5. Isı çoğaldıkça buharlaşma kolaylaşır.
6. Hava akımı buharlaşmayı kolaylaştırır.
7. Sıvı yüzeyi genişledikçe buharlaşma
kolaylaşır.
8. Basınç azaldıkça buharlaşma kolaylaşır.
9. Erime, donma, kaynama, yoğunlaşma
sıcaklıkları, özısı, hal değiştirme ısıları
maddenin ayırt edici özelliklerindendir.
|